Defalarca “yeniden öğrenmek ve uyumlanmak” zorunda kalan bir neslin üyesiyim.
Benim de içinde olduğum 1965–1975 arası doğanlar bir yaşama bir çok farklı çağı sığdırdılar.
Bu jenerasyon için aklıma gelen isim; Homo Proteus.
Avusturyalı bilim insanı Hans Hass tarafından üretilen, Latince insan anlamına gelen “Homo” ile Yunan mitolojisinde sürekli şekil değiştirebilen deniz tanrısı “Proteus”‘ isminin birleşiminden oluşan bir kavram.
“Değişim gösteren insan” ya da “sürekli uyumlanan insan” olarak tanımlanıyor.
Bir düşünün;
✅ Siyah-beyaz, tek kanallı televizyonlarla gözümüzü açtık.
Sonra renkli televizyon geldi. Çok kanallı yayınlar geldi.
Bugün ise istediğimiz içeriği, istediğimiz zamanda ve istediğimiz ekrandan izliyoruz.
✅ Şehirlerarası telefon görüşmesi için santrale numara yazdırıp bekledik.
Çevirmeli telefon kullandık. Tuşlu telefon kullandık.
Şimdi cebimizden saniyeler içinde dünya ile iletişim kuruyoruz.
✅ Plak dinledik.
Kaset kullandık. CD’ye geçtik.
MP3 çalarlar, iPod derken bugün neredeyse bütün müzik arşivi cebimizde.
✅ İnternetle 64 kbps modemlerle tanıştık.
Bağlantının kurulmasını garip sesler eşliğinde bekledik.
Bugün 1000 mbps internet, wifi ve 5G hayatımızın sıradan bir parçası.
Zaman içinde “normal” dediğimiz neredeyse her şey değişti.
➣ Bir zamanlar çalışmak için ofiste olmak zorunluydu.
➣ Bir ürünü satın almak için mağazaya gitmek,
➣ Aradığın bilgiler için ansiklopedilere bakmak normaldi.
Bugünün normalleri çok ama çok farklı.
✻ ✻ ✻
Yeni araçlar hayatımıza girdikçe becerilerimiz de değişti.
Belki de Homo Proteus tanımı tam olarak burada ortaya çıkıyor.
Makineler, bilgisayarlar ve dijital sistemler sayesinde kendi sınırlarımızı sürekli genişletiyoruz.
Bir anlamda kendimize yeni uzuvlar ekliyoruz.
İnsan / makina bileşimi hibrit bireylere dönüşüyoruz.
Ve şimdi yeni bir dönüşümün daha içindeyiz.
Yapay zeka.
Nasıl öğrendiğimizi,
nasıl ürettiğimizi,
nasıl karar verdiğimizi
ve belki de “insan olarak varlık sebebimizi” yeniden biçimlendirmek zorundayız.
✻ ✻ ✻
Peki tüm bunları neden anlatıyorum?
Bugünün yapay zeka çağında “ben bu yaşta bunu nasıl öğreneceğim” diye kaygılanan yaşdaşlarıma şunu hatırlatmak isterim:
Sen bir Homo Proteus’sun.
Bu senin ilk büyük dönüşümün değil, muhtemelen beşinci ya da altıncısı. Çok kez yaptın, yine yaparsın.
Üstelik biz değişimin ne olduğunu teorik olarak değil, yaşayarak öğrendik.
👉 Analog dünyada doğduk.
👉 Dijital dünyaya adapte olduk.
👉 Sosyal medya çağına geçtik.
👉 Şimdi yapay zeka çağına geçiyoruz.
Ve belki de önümüzdeki yıllar için hepimizin öğrenmesi gereken en önemli şey;
❝ Dünyanın nasıl değişeceğini kontrol edemeyiz.
Ama o değişimin içinde kim olduğumuzu ve nasıl dönüşeceğimizi biz belirleriz. ❞
Mesele, değişen koşullarda insan olarak kalabilmek ve gerektiğinde yeniden uyumlanabilmek.
Belki de Homo Proteus’un asıl hikayesi şimdi başlıyor.